GÜNCEL YAZILAR - Sedat Laçiner

Prof. Dr. Sedat Laçiner, 6 Şubat 2026 Güncel Yazılar Herkes İran’ın, Kuzey Kore’nin nükleer programlarına odaklanmışken nükleer silahlar kısa sürede birçok ülkede ortaya çıkabilir...  En yakın adaylar Almanya ve Japonya; Güney Kore sırada...  Eğer herkesin olacaksa Suudi Arabistan, Mısır ve diğer bazı ülkeler de istekli. Sadece nükleer değil, herkes silahlanıyor, herkes ordusunu büyütüyor:  Barış havarisi gibi başkan olan, Nobel Barış Ödülü nü saplantı haline getiren Donald Trump , Amerikan askeri bütçesini 1,5 trilyon dolara çıkarıyor. Çin, Rusya, İngiltere, Fransa, Polonya… Herkes silahlanıyor... Ama 2 devlet var ki korkutucu bir hızla geliyor: Almanya ve Japonya. Başlıklarımız böyle… Gelelim detaylara… Avrupa’yla başlayalım : Trump, eski düzenin tabutuna son çivileri çakarken Avrupa'da NATO'nun Pasifik'te ise Amerikan ittifakının esamesi okunmuyor... Tak sepeti koluna, herkes kendi yoluna… Washington, "önce Amerika" diyerek müttefiklerine karşı tüm sorumlulukla...

Singapur Başbakanı Lawrence Wong , dünyanın genel gidişatı ile ilgili bir değerlendirme yaptı… Önemli olduğunu düşünüyorum. Devlet adamları, bazen ülkelerini, bazense küresel ahvali, tecrübe ve kişisel birikimleriyle değerlendirirler… Bunları çok önemserim. Wong'un tespitleri de çok önemli. Wong diyor ki, "ABD liderliği hâlâ 'hayati önemde, ABD belirli görüşmelerin dışında kalmayı seçerse, dünyanın geri kalanı bir yol bulabilir ve ABD daha sonra buna tekrar katılabilir" ve Wong uyarıyor, “Amerika’nın yokluğu başkalarının ilerlemesini engellememeli”. Wong, Amerika'nın katılmadığı G20 (Grup 20) zirvesinden dönüşte yaptı bu değerlendirmeleri.  Daha önce tekrarladık durduk, şu anki dünya düzenini 2. Dünya Savaşı'ndan sonra ABD kurdu... Ancak sistem, zamanla çok değişti ve 2025 itibariyle ABD'nin dünya liderliği büyük riskler altında. Özellikle Trump Yönetimi, kendi kurdukları dünya düzeninin artık Amerika'ya hizmet etmediğini düşünüyor ve sistemin ABD'...

Sedat Laçiner Küresel dikkatler Ortadoğu ve Ukrayna'ya odaklanmışken, Uzak Asya'da, Tayland ile Kamboçya sınırı boyunca en az altı farklı noktada şiddetli çatışmalar patlak verdi. Perşembe günü başlayan ve Cuma günü de devam eden bu gerilimde, her iki taraf da saldırganlığı başlatanın diğeri olduğunu iddia ediyor. Tayland yaklaşık 100 bin, Kamboçya ise 20 binden fazla vatandaşının çatışma bölgelerinden tahliye edildiğini bildirdi. Kamboçya'nın sınıra İHA'lar ve roketatarlarla donatılmış askerler konuşlandırdığı iddia edilirken, Tayland çatışmaların daha büyük bir savaşa dönüşebileceği uyarısında bulunuyor. Çatışmaların Şiddeti ve Sonuçları Cuma sabahı erken saatlerde Ubon Ratchathani eyaletinin Chong Bok ve Phu Makhuea bölgeleri ile Surin eyaletinin Phanom Dong Rak bölgesinde yeniden alevlenen çatışmalarda, Kamboçya birliklerinin top ve roket gibi ağır silahlar kullandığı, Tayland askerlerinin ise uçak ve diğer silahlarla karşılık verdiği belirtildi. Sınır anlaşmazlığı ...

* KÜRESEL GÜÇ MÜCADELESİ: ABD VE ÇİN YÜKSEK RİSKLİ TİCARET DRAMINDA! NADİR TOPRAK ANLAŞMASI BİR ATILIM OLARAK GÖRÜLÜYOR... ANCAK BU BİR ATEŞKES Mİ, YOKSA BİR SONRAKİ SAVAŞTAN ÖNCE SADECE GEÇİCİ BİR MOLA MI? Dünyanın ekonomik devleri, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin, gergin bir ticaret hesaplaşmasının içinde kilitlenmiş durumda ve son gelişmeler küresel piyasalarda şok dalgaları yaratıyor! Şaşırtıcı bir ateşkesten sadece günler sonra, ABD'li yetkililer Pekin ile kritik nadir toprak sevkiyatlarını Amerika'ya hızlandırmak için tasarlanmış yeni bir anlaşmayı doğruladı. Bu sismik haber, başlangıçta Cuma günü ABD borsalarını yeni zirvelere taşıdı ve ABD ile dünyanın en büyük ekonomileri arasındaki yıpratıcı ticaret savaşlarını sona erdirme çabalarına işaret etti. Ancak nefesinizi tutun – drama daha bitmedi! TRUMP'IN ANİ DÖNÜŞLERİ: ANLAŞMALAR DUYURULUYOR, SONRA İPTAL EDİLİYOR! Her zamanki gibi tahmin edilemez bir şovmen olan Başkan Donald Trump, haftaya kışkırtıcı bir duyuruyla...

JAPONYA - Okinawa semalarında gerilim tırmanıyor. Japonya, Çin’in artan askeri baskısı ve ABD’nin bölgedeki belirsiz duruşuna karşı yeni bir savunma hamlesi başlattı. Bu hamlenin merkezinde, Okinawa Adası’ndaki yeni füze üssü ve “gemi katili” füzeler yer alıyor. Japon Kara Öz Savunma Kuvvetleri 'ne bağlı Yedinci Alay , Çin donanmasının bölgedeki artan varlığına karşı gözle görülür bir caydırıcılık politikası izliyor. Albay Yohei Ito, “Silahlarımız düşmanı caydırmak için var” diyor. Ancak hedef sadece Pekin değil. Japonya, ABD Başkanı Trump’ın, ülkenin Amerikan üslerine fazla bağımlı olduğu yönündeki eleştirilerine karşı da mesaj veriyor. Tokyo, ABD ile tarifelerin kaldırılması için müzakereler yürütürken güvenlik bağlarını güçlendirmeyi öncelik haline getirdi. ABD’den alınan Tomahawk füzeleri ve F-35 savaş uçakları gibi sistemlerle Japonya, savunma kabiliyetlerini ciddi şekilde artırıyor. Pasifizm geride kalıyor. Çin ve Kuzey Kore tehdidiyle karşı karşıya olan Japonya, 2022’de sav...

Bu yazıda, ABD dış politikasındaki en önemli değişimlerden birine odaklanıyoruz: ABD Başkanı Donald Trump ’ın, Çin ile ekonomik ve eğitimsel bağları koparma yönündeki yeni hamlesine. Ticaret, öğrenci vizeleri ve teknoloji alanlarında atılan sert adımlarla Trump yönetimi, iki ülke arasındaki bağları çözmeyi hedefliyor. Ancak uzmanlara göre bu hamlenin faturası Amerika için oldukça ağır olabilir... Trump'ın yeni dönemindeki kapsamlı Çin saldırıları, ilk başkanlık dönemine atıfla "Bağları Koparma 2.0" olarak adlandırılıyor... Donald Trump sahalara döndü ve mesajı net: Pekin'e karşı çok sert ol, sıkı dur . Ancak bu seferki önlemler çok daha saldırgan. Yüksek ticaret tarifeleri geri döndü, Çinli öğrencilere yeni kısıtlamalar getirildi ve Amerikan şirketlerinin yarı iletkenler ve havacılık parçaları gibi kritik teknolojileri Çin'e satması yasaklandı. Yüzbinlerce Çinli üniversite öğrencisi vizelerinin iptal edilmesi korkusuyla yaşıyor. Yetkililer, bunun bir ulusal güven...

Çin hükümeti yakın zamanda ülkenin azalan evlilik ve doğum oranlarını ele almayı amaçlayan yeni bir yasa getirdi. Medeni İşler Bakanlığı tarafından sunulan öneri, evlilik kaydını kolaylaştırırken aynı zamanda boşanmayı zorlaştırmayı amaçlıyor. Bu hamle, aile istikrarını teşvik etmek, iktisadi ve sosyal zorluklara yol açan demografik eğilimleri dengeleme yönündeki daha geniş çabaların bir parçası. ÖNERİNİN ARKASINDAKİ MANTIK Çin, son on yıldır hem evlilik hem de doğum oranlarında istikrarlı bir düşüş yaşarken boşanmalar hızla artıyor...  Resmi kayıtlara göre, ülkenin nüfusu üst üste iki yıl azaldı; 2023'te 2,08 milyon ve 2022'de 850.000 kişi azaldı. 2024 rakamlarıyla birlikte nüfus azalması ard arda üç yıl sürdü... Evlilik sayısındaki düşüş bu eğilime katkıda bulunan unsurlardan biri, çünkü Çin'deki evlilik, aile yardımlarını ve çocuk kaydını medeni duruma bağlayan hükümet politikaları nedeniyle doğumla yakından bağlantılı... Yeni yasa, evliliği teşvik ederken ani boşanmalar...

Prof. Dr. Sedat Laçiner, Güncel Yazılar1 Şubat 2025   * ABD, Stratejik Denizcilik Hamlesiyle Panama Kanalı ve Grönland'ın Kontrolünü Ele Geçirmeye Çalışıyor Bir zamanlar uçuk bir fikir olarak reddedilen ABD'nin Panama Kanalı üzerindeki kontrolü geri alma ve Grönland'ı satın alma konusundaki ilgisi ciddi bir jeopolitik sorun haline geldi. Eski Başkan Donald Trump bu konuyu ilk gündeme getiren kişi oldu ve başlangıçta şüphe uyandırdı. Ancak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun son açıklamaları, Washington'ın hırsları konusunda şaka yapmadığını gösteriyor. Cesur Bir Girişim Göreve başladıktan kısa bir süre sonra Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen'i doğrudan arayarak Grönland'ı ABD'ye satması için çağrıda bulundu. Raporlar, Trump'ın tonunun sert, hatta kaba olduğunu gösteriyor. Teklif, birçok kişi tarafından ciddi bir politika hamlesi olmaktan çok diplomatik bir yanlış adım olarak algılandığı için inanmazlıkla karşılandı. Aynı zamanda Rubio, Pa...

Çin'in nüfusu, ölümlerin doğumlardaki mütevazı artışı geride bırakmasıyla 2024'te üst üste üçüncü yıl azaldı ve uzmanların önümüzdeki yıllarda hızlanacağı konusunda uyardığı demografik kriz endişelerini tetikledi. Çin Ulusal İstatistik Bürosu 'na göre, ülkenin nüfusu 2023'teki 1,409 milyardan 2024'te 1,39 milyon azalarak 1,408 milyara düştü. Son rakamlar, küçülen bir iş gücü, daha az tüketici ve yaşlı bakımı ve emeklilik için artan maliyetlerle karşı karşıya olan dünyanın ikinci büyük ekonomisi için artan zorlukları vurguluyor. Ağır borçlu yerel yönetimlerin bu artan harcamaların yükünü çekmesi bekleniyor. Doğumlarda Kırılgan Bir İyileşme 2023'teki 9,02 milyona kıyasla 2024'te toplam doğum sayısı hafifçe artarak 9,54 milyona çıktı ve doğum oranı bir önceki yılki 6,39'dan 1.000 kişi başına 6,77'ye yükseldi. Ancak ölüm sayısı 10,93 milyonda yüksek kalarak genel nüfus düşüşüne katkıda bulundu. Çin'in düşük doğum oranı, 1980'den 2015'e kadar ...

Sedat Laçiner, 18 Ocak 2025 NATO, Salı günü yaptığı açıklamada, Rusya sınırındaki Baltık Denizi bölgesinde kritik altyapıyı korumak için yeni bir devriye ve gözetleme operasyonu başlattığını duyurdu. Kararın gerekçesi, deniz altı kablolarında meydana gelen sabotajlar ve şüpheli-gizemli kopmalar. Baltık denizi’nde başlayan yeni misyonun adı “Baltık Nöbetçisi”. Batı istihbarat birimlerine göre internet, enerji ve diğer kablolar, Rusya veya Çin bağlantılı gemiler tarafından kasten koparılıyor, hatlar kesiliyor. Batı ülkeleri kopmaların Rus veya Çin bağlantısını kanıtlayabilmiş değil, ancak son 1 yılda yaşanan çok sayıda olayın tesadüf olamayacağı düşünülüyor. En son birkaç hafta önce Finlandiya'yı Estonya'ya bağlayan bir elektrik kablosu kopmuştu ve Finlandiya bu kabloları kestiğinden şüphelendiği bir petrol tankerini alıkoydu. Ayrıca bölgede dört telekomünikasyon kablosunda da hasar bildirildi. Birçok olayda gemiler olayın kazara olduğunu söylüyor veya hiç sorumluluk kabul etmiyo...

Sedat Laçiner, 19 Ocak 2025 Çin'in nüfusu, azalan doğum oranları ve ekonomiye yönelik endişeler nedeniyle üst üste üçüncü yıldır düşmeye devam ediyor. Çin’de doğumlar hızla azalırken ölümler artıyor. Böylece Çin’in nüfusu 2022, 2023 ve 2024 yıllarında ardarda azaldı. Bu yıl da azalma bekleniyor. Çin’de doğurganlığın azalması yeni bir şey değil aslında. Tek çocuk politikasının uygulandığı 1980’li yıllardan beri doğumlarda istikrarlı bir gerileme var. Ancak artan ortalama yaşam beklentisi nüfusun azalmasını engelliyordu. Ortalama insan ömründeki artış, doğumlardaki azalmayı dengeliyordu. Ancak Çin de diğer ülkeler gibi sınıra ulaştı, artık ortalama yaştaki artış doğum azalmasını kompanse edemiyor, karşılayamıyor. Çin, milyonlarca insanın açlıktan öldüğü 1961 Büyük Kıtlığı ’ndan bu yana ilk kez bu dönemde ölümler doğumları  geçti . İronik olarak Çin, zenginleştikçe ölümler doğumlardan daha fazla bir sayıya erişti… Çin Ulusal İstatistik Bürosu (NBS) Cuma günü, ölümlerin doğumları geri...