GÜNCEL YAZILAR - Sedat Laçiner

Sedat Laçiner Nüfus patlamasının çoktan sonuna geldik... Dünya nüfusu hala artıyor, ama artış çok yavaşladı, ve bu artış belli bölgelere sıkıştı… Küresel nüfus artışı şu anda Afrika ve Asya'da bazı ülkelerden kaynaklanıyor… Avrupa, Amerika, Kanada, Çin, Rusya, Japonya ve Kore Yarımadasında doğurganlık 2,1’in çok ama çok altında… Göç olmasa, bu ülkelerde nüfus azalıyor… Göçle nüfus azalmasını durdurmaya çalışan ülkelerde de hayat, köklerinden değişiyor. Ülkelerin görünümleri değişiyor bir kere… Ekonomiden siyasete tüm kurallar yeniden yazılıyor… Küresel nüfus azalması çağı, düşündüğümüzden çok daha erken geldi… Şu anda içindeyiz ama bu daha ilk günler, süreç hızlandıkça hızlanıyor… Nüfusun küçüldüğü, daha doğrusu çekildiği bir dünya, sorunlarımızı altüst edecek... Nüfusun azaldığı bir toplumun siyasi ve ekonomik öncelikleri, günümüzün önceliklerinden çok farklı olacak… Nüfussuzlaşma, düşündüğümüzden daha hızlı ve daha erken başladı… *** Birleşmiş Milletler, Dünya üzerindeki toplam i...

Singapur Başbakanı Lawrence Wong , dünyanın genel gidişatı ile ilgili bir değerlendirme yaptı… Önemli olduğunu düşünüyorum. Devlet adamları, bazen ülkelerini, bazense küresel ahvali, tecrübe ve kişisel birikimleriyle değerlendirirler… Bunları çok önemserim. Wong'un tespitleri de çok önemli. Wong diyor ki, "ABD liderliği hâlâ 'hayati önemde, ABD belirli görüşmelerin dışında kalmayı seçerse, dünyanın geri kalanı bir yol bulabilir ve ABD daha sonra buna tekrar katılabilir" ve Wong uyarıyor, “Amerika’nın yokluğu başkalarının ilerlemesini engellememeli”. Wong, Amerika'nın katılmadığı G20 (Grup 20) zirvesinden dönüşte yaptı bu değerlendirmeleri.  Daha önce tekrarladık durduk, şu anki dünya düzenini 2. Dünya Savaşı'ndan sonra ABD kurdu... Ancak sistem, zamanla çok değişti ve 2025 itibariyle ABD'nin dünya liderliği büyük riskler altında. Özellikle Trump Yönetimi, kendi kurdukları dünya düzeninin artık Amerika'ya hizmet etmediğini düşünüyor ve sistemin ABD'...

Amerika zaten gergindi, dünkü olay, gerilime tuz biber oldu... Washington'da, Beyaz Saray'a birkaç blok uzaklıkta 2 Amerikan askeri gü ortasında, bir metro istasyonu önünde silahlı saldırıya uğradı... İkisinin de kafasından vurulduğu söyleniyor... Durumları kritik... Bir ara öldükleri söylendi, sonra ağır yaralı dendi... Yaralı askerlerden biri Perşembe günü hayatını kaybetti... Saldırgan önce iki askere ateş açtı, daha sonra gelen üçüncü askerle çatışmaya girdi. Saldırgan da yaralandı...  Olay üzerine Beyaz Saray çevresinde güvenlik önlemleri artırıldı. Trump, saldırgan için "hayvan" dedi, "bu zulmü gerçekleştiren hayvanın mümkün olan en ağır bedeli ödemesini sağlamaya kararlı olduğunu" söyledi. Yetkililere göre saldırı, "hedefli atış", yani bilerek, isteyerek ve planlayarak yapılmış bir saldırı, hatta FBI diyor ki bir "tuzak"... Trump ise "terör" diyor...  İlk belirtilere göre saldırganın bir bağlantısı yok, "yalnız kurt...

Trump'ın sonu mu geliyor?  Trump'ın düşüşü başladı diyenler haklı mı? Epstein dosyasının açılması ve ekonomideki gerileme Trump'ın "topal ördeğe" mi döndürecek? Bu yazıda bu soruların yanıtlarını arayacağız... Epstein ile başlayalım. Jeffrey Epstein , belki de Amerika'nın gelmiş geçmiş en ahlaksız, en utanmaz ismi... Bugüne kadar ismini çokça duymuşsunuzdur... Birkaç cümleyle marifetlerini hatırlatalım... Epstein, New York Yahudilerinden. Kariyerine Matematik öğretmeni olarak başladı ama kısa sürede işadamı, finansçı gibi unvanlar aldı, iş dünyasında kendisine yer edindi. Hızlı yükselişi herkesi şaşırttı... Asıl başarısı ise Amerika'nın tüm ünlülerine başka yerde bulamayacakları eğlence ve zevk dünyası oluşturması... Hollywood'dan Wall Street'e, Beyaz Saray'dan Harvard'a kadar Amerika deyince aklınıza gelebilecek ne kadar ünlü varsa bunların büyük kısmına yasadışı eğlence ve cinsellik pazarlıyordu... Epstein dosyasında kimler yok ki: Şu an...

* Polonya, Ukrayna'ya giden hayati ikmal hattında gerçekleşen patlamanın ardından alarma geçti. Hükümet, olayı "eşi benzeri görülmemiş bir sabotaj eylemi" olarak nitelendirirken, General Kurmay Başkanı ise Rusya'nın ülkeyi işgale hazırladığı yönünde dehşet verici bir iddiada bulundu... – Pazar günü Varşova - Lublin arasındaki kritik demiryolu hattında meydana gelen patlama, Ukrayna Savaşı'nın gölgesindeki Doğu Avrupa gerilimini yeni bir seviyeye taşıdı. Ukrayna sınırına uzanan ve Batı'dan gelen askeri mühimmatın aktarımında kilit rol oynayan hatta rayların tahrip edilmesi, Polonya'yı hibrit savaş tehdidinin doğrudan hedefi haline getirdi. Polonya Başbakanı Donald Tusk , olayın bir kaza olmadığını kesin bir dille belirterek, "Ne yazık ki en kötü korkular doğrulandı. Bu, Polonya devletinin ve sivillerin güvenliğini doğrudan hedef alan eşi benzeri görülmemiş bir sabotaj eylemidir" dedi. Yetkililer, patlamanın amacının hattaki bir treni havaya uçurma...

Rusya’nın Ukrayna’nın batısına yönelik düzenlediği yıkıcı hava saldırısı, NATO’nun doğu kanadında alarm zillerini çaldırdı. Saldırılarda düzinelerce sivil hayatını kaybederken, bir Rus İHA’sının Romanya hava sahasını ihlal etmesi üzerine NATO filoları acilen havalandı. Ukrayna savaşının sınır ötesi etkileri, Polonya'da demiryolu sabotajı iddiaları ve ABD füzelerinin Rusya derinliklerinde kullanılmasıyla tehlikeli bir boyuta ulaşıyor. Rus Saldırıları Batıya Kayıyor: NATO Teyakkuzda Çarşamba günü Rusya, Ukrayna'nın doğu cephesinden uzak, batıda yer alan Ternopil gibi şehirleri hedef alan geniş çaplı füze ve kamikaze İHA saldırıları gerçekleştirdi. Saldırılarda üçü çocuk olmak üzere onlarca sivil yaşamını yitirdi; Ternopil’de bir apartman bloğuna isabet eden füze büyük can kaybına yol açtı... Rusya’nın, daha güvenli olduğu düşüncesiyle doğudan göç alan batı şehirlerini hedef alması, savaşın coğrafi menzilini genişletiyor. Bu saldırılar sırasında yaşanan kritik olay, bir Rus İHA...

In East Asia, tensions across the Taiwan Strait have taken a sharply perilous turn, placing China and Japan—two economic giants with bitter historical memories—on a potential collision course. Japanese Prime Minister Sanae Takaichi ’s recent statement that a Chinese assault on Taiwan would pose an “existential threat” to Japan, and her signal that Tokyo could intervene militarily, triggered an unusually blunt and threatening reaction from Beijing. China’s Defense Ministry warned that Japan would face an “overwhelming defeat” if it dared to interfere—language far removed from routine diplomatic sparring. China’s Multi-Layered Pressure Campaign Beijing’s response did not stop at rhetoric. It has moved simultaneously on military, economic, and cultural fronts, sending a coordinated message of intimidation. Military Escalation: China has intensified air and naval activity around Taiwan—only this Sunday deploying 30 fighter jets and seven warships—and extended its pressure toward Japan. Chi...

Japan’s economy has taken a significant turn for the worse, entering a period of contraction for the first time in six quarters. Data released by the government on Monday confirmed that Gross Domestic Product (GDP)—the total value of goods and services—shrank by 0.4% on a quarterly basis during the July-September period, translating to a steep annualized decline of 1.8%. This economic downdraft is the result of a complex interplay between external trade shocks and domestic regulatory headwinds. The Double Blow of Trade and Housing The primary catalyst for the slowdown is a sharp deterioration in foreign trade. Exports—the lifeblood of the nation—fell by a considerable 4.5% year-on-year in the third quarter. This decline is a direct consequence of the trade policy instituted by the Trump administration, which has imposed a 15% tariff surcharge on nearly all Japanese imports to the United States. For export-heavy giants like Toyota, the elevated duties have severely eroded the profitabi...

Pazartesi günü hükümet tarafından ilan edilen makroekonomik veriler, Japonya ekonomisinin son 6 çeyrekteki ilk daralmasını yaşadığını teyit etti. Japon ekonomisi daraldı , yani küçüldü… Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH), Temmuz-Eylül döneminde üç aylık bazda % 0,4 oranında küçülürken, bu küçülme yıllıklandırılmış bazda % 1,8 seviyesinde gerçekleşti… Japonya'nın küçülmesindeki temel itici güç, dış ticaret dengesindeki bozulma . Aynı dönemde Japon ihracatı, yıllıklandırılmış bazda % 4,5 gibi kayda değer bir düşüş kaydetti… Bu düşüş, büyük ölçüde ABD yönetiminin uygulamaya koyduğu korumacı ticaret politikalarından ve özellikle Japon ithalatına yönelik %15'lik gümrük tarifesi ek ücretinden kaynaklanıyor… İhracat odaklı bir ekonomi olarak Japonya, Toyota gibi önde gelen otomotiv devleri aracılığıyla küresel pazarlara entegre olmuş durumda. Ancak, tarifelerin yol açtığı maliyet artışı ve ticaret belirsizliği, bu üreticilerin tedarik zincirlerini ve üretim üslerini Japonya dışına (yat...

APEC Zirvesi'nde konuşan Kanada Başbakanı Mark Carney, bir dönemin sona erdiğini açıkladı. Zirve toplantısında Çin, serbest ticareti ve küreselleşmeyi savundu. Kanada Başbakanı ise acı haberi verdi, küresel ekonominin derin bir değişimden geçtiğini hatırlattı. Başbakan Carney , savaş sonrası küresel ekonominin temellerini oluşturan serbest ticaret ve yatırım döneminin artık sona erdiğini, herkesin buna göre davranması gerektiğini söyledi. Carney, Güney Kore'de, Asya-Pasifik liderlerini bir araya getiren APEC Zirvesi'nde konuştu. Carney'e göre küresel ekonomide Berlin Duvarı'nın yıkıldığı 1989 yılından bu yana en derin değişim dönemlerinden biri yaşanıyor. Küresel ekonomi artık "kurallara dayalı açık ticaret" şeklinde çalışmıyor... Carley dedi ki, "Kanada'nın da dahil olduğu, uluslarımızın refahının büyük bir kısmının dayandığı kurallara dayalı serbest ticaret ve yatırımın istikrarlı bir şekilde genişlediği eski dünya yok artık". Yani Kanada B...

* Kiev'in askerlik yasalarını gevşetme kararının ardından sadece 2 ay içinde yaklaşık 100.000 genç Ukraynalı erkek ülkeden kaçtı... Her gün yaklaşık 1600 Ukraynalı erkek Ukrayna-Polonya sınırını aşarak sığınmacı başvurusunda bulunuyor Polonya Sınır Muhafızları'ndan alınan veriler, 18 ila 22 yaşları arasındaki 98.500 Ukraynalının Eylül ve Ekim ayları arasında Polonya'ya geçtiğini gösteriyor; bu sayı, önceki sekiz ayda ayrılanların iki katından fazla... Onlar da eklendiğinde 2025 yılının ilk 10 ayında Ukrayna'yı terke ederek Polonya'ya kaçan savaşabilecek yaşta genç Ukraynalı erkeklerin sayısı 150.000'e yaklaşıyor. Önümüzdeki 2 ayda da aynı eğilim devam ederse Ukrayna'yı bu yıl terk eden genç erkeklerin sayısı 250 bini aşabilir. Bu Büyük Göç (exodus), Ukrayna'nın, 23 yaşın altındaki erkeklere yönelik seyahat yasağını geçici olarak kaldırmasının ardından başladı; bu karar, aile bağlantılarını sürdürmeyi ve zorunlu askere alınma korkusunu azaltmayı amaçlayan...