Japon Ekonomisinde Konjonktürel Daralma ve Yapısal Kırılganlıklar: Japonya Neden Geriliyor ?

Pazartesi günü hükümet tarafından ilan edilen makroekonomik veriler, Japonya ekonomisinin son 6 çeyrekteki ilk daralmasını yaşadığını teyit etti. Japon ekonomisi daraldı, yani küçüldü…

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH), Temmuz-Eylül döneminde üç aylık bazda % 0,4 oranında küçülürken, bu küçülme yıllıklandırılmış bazda % 1,8 seviyesinde gerçekleşti…

Japonya'nın küçülmesindeki temel itici güç, dış ticaret dengesindeki bozulma. Aynı dönemde Japon ihracatı, yıllıklandırılmış bazda % 4,5 gibi kayda değer bir düşüş kaydetti… Bu düşüş, büyük ölçüde ABD yönetiminin uygulamaya koyduğu korumacı ticaret politikalarından ve özellikle Japon ithalatına yönelik %15'lik gümrük tarifesi ek ücretinden kaynaklanıyor…

İhracat odaklı bir ekonomi olarak Japonya, Toyota gibi önde gelen otomotiv devleri aracılığıyla küresel pazarlara entegre olmuş durumda. Ancak, tarifelerin yol açtığı maliyet artışı ve ticaret belirsizliği, bu üreticilerin tedarik zincirlerini ve üretim üslerini Japonya dışına (yatırım kaydırma) kaydırmasına yol açtı. Bu stratejik kaymalar, Japonya'nın ihracat performansında keskin bir gerilemeye neden oluyor ve yurt içi üretim kapasitesinde potansiyel uzun vadeli daralmaya işaret ediyor… Yani daralma belli sektörlerde hızlanarak sürebilir…

Daralmaya katkıda bulunan diğer bir faktör ise özel konut yatırımlarındaki sert düşüş. İnşaat mevzuatında uygulanan revizyonlar neticesinde, özel konut yatırımları, yıllıklandırılmış bazda %32,5 ve üç aylık bazda %9,4 oranında negatif büyüme gösterdi. Yani azaldı. Bu durum, iç talebin ve özel sektör sermaye oluşumunun zayıfladığına işaret ediyor…

Yeni atanan Başbakan Sanae Takaichi, ekonomiyi canlandırma ve mevcut kasvetli konjonktürü dağıtma taahhüdünde bulunuyor… Fakat işi zor… Hükümetin temel müdahale aracı, savunma bütçesindeki artış da dahil olmak üzere genişletici maliye politikaları olacak. Yani bol keseden para harcayacak… Bu genişlemeci maliye politikası, Japon Merkez Bankası'nın (BoJ), uzun süredir devam eden deflasyonist eğilimleri tersine çevirme ve enflasyonu dizginleme hedefleriyle çelişiyor… Hükümetin agresif harcama ivmesi, BoJ'un para politikasını sıkılaştırma ve faiz oranlarını artırma çabalarını nötralize etme riski taşıyor… Ekonomideki durgunluk devam ederse, BoJ'un Aralık ayında faiz artırımı yapma ihtimali zayıflayacak, bazı analistler ise faiz artırımı beklentilerini Ocak 2026'dan sonraya öteliyor…

Japon ekonomisi, kısa vadeli ticari şokların ötesinde, çözülmemiş derin yapısal sorunlarla karşı karşıya:

Bunların başında Devasa Kamu Borcu Yükü geliyor… Japonya, GSMH'ya oranla dünyanın en borçlu ülkesi… $800$ milyar doları aşan hükümet bütçesinin büyük bir kısmı, borç servisine ve faiz ödemelerine tahsis ediliyor…

Yeni Başbakan'ın bütçe açığını artırıcı harcama planları, borçluluk oranının tarihi zirvesini daha da yukarı taşıyacaktır… Yani Japonya’nın kaderinde borçların daha da artması var.

İkinci önemli yapısal sorun Demografik Kriz: Nüfusunun üçte birini oluşturan yaşlı nüfus ve düşük doğurganlık, sosyal güvenlik harcamaları üzerinde sürdürülemez bir baskı oluşturuyor… Çalışan/emekli oranı dengesizliği ve demografik daralma, potansiyel büyüme oranını aşağı çekiyor ve iç pazar dinamiklerini bozuyor… Yaşlılar gençlere göre daha az tüketiyor. Yaşlanan nüfusun harcama dinamikleri çok farklılaşıyor… Nüfus çökmesinin hem üretimde hem de tüketimde zorlayıcı etkileri var…

ABD tarifelerinin yol açtığı ticari belirsizlik ve ihracattaki maliyet artışı, Japonya'nın mevcut yapısal zorlukları karşısında yıkıcı etkileri derinleştirme potansiyeli taşıyor… Üretimin yurt dışına kayması, uzun vadede Japonya içinde istihdamda azalma ve toplam talepte daralma gibi sekonder etkiler yaratacak… Yani bu durum Japonya için daha başlangıç. Japonya, içeride üretim maliyetlerini azaltamazsa fabrikaları birer birer dışarıya taşımak zorunda kalacak…

Japon Hükümetinin elinde ise çözüm reçetesi olarak bir mucize yok… Takaichi, bilhassa savunma harcamalarını artırarak ekonomiye hareket getirmek istiyor. Yani kamusal harcamaları karşılıksız artıracak ve bu artışın ekonomiyi harekete geçirmesini bekleyecek. Daha çok silah, mühimmat üretecek, sanayiyi silaha yönlendirecek… Fakat bu durum, ekonomi üzerinde borçlanmayı artırma gibi farklı etkiler yapacak... İkinci olarak, savunma sanayi eğer savaşta değilseniz diğer sektörlere göre daha az verimli bir sektördür... Kısacası Japonya'nın işi oldukça zor.

Güncel Yazılar
Yayımlanma Tarihi: 18 Kasım 2025, Salı

Konuyla ilgili güncel video için bkz: Japonya Neden Geriliyor: İhracatı Düştü, Ekonomisi Daraldı. Japonya'yı Trump Vurdu - YouTube Sedat Laçiner