Avrupa, Rusya'yı Ukrayna Topraklarında Durdurmak İstiyor

Prof. Dr. Sedat LAÇİNER

24 Şubat 2022 günü Rusya’nın Ukrayna topraklarına hoyrat girişiyle başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı neredeyse 450 gündür sürüyor… Savaş Avrupa dengelerini kökten değiştirmekle kalmadı, küresel kutuplaşmayı da hızlandırdı. Ukrayna’da yaşanan görüntüler, savaşın artık Avrupa’ya uzak olduğu düşüncesini yıktı ve 2. Dünya Savaşı günlerini hatırlattı. Bugün Paris veya Berlin’de evinde huzur içinde oturan sıradan bir Avrupalı, Ukrayna’dan gelen barut kokularını hissedebiliyor ve yarın öbür gün kendi sokaklarında da benzeri çatışmaların yaşanmasından korkuyor…

Avrupa ve dünya hiç olmadığı kadar toplu bir savaşa yakın… İşte bu yüzden Avrupa başkentleri Ukrayna Savaşı’ndan önceki politikalarını kökten değiştirdiler ve aniden NATO ve ABD güvenlik şemsiyesinin altında toplanmaya başladılar. Rusya’nın Ukrayna’da durmayacağı ve imkan buldukça batıya doğru ilerleyeceği ön kabulü Avrupa’da çok yaygın. Bu nedenle Ruslarla sınırlarında savaşmak istemeyen Fransa, Almanya, Polonya ve İngiltere gibi ülkeler Ukrayna’ya büyük destek veriyorlar, Rusları Ukrayna’da sonsuza kadar durdurmak istiyorlar. Dünyanın en büyük askeri güçlerinden biri olan Rusya ile kendi topraklarında çarpışmak zorunda kalan Ukrayna da bu korkulara oynuyor, Batı medeniyeti namına Rusya ile çarpıştığını, bu nedenle kendisine destek olunması gerektiğini savunuyor.

Bu bağlamda Ukrayna Cumhurbaşkanı Viladimir Zelenski Mayıs ayının ikinci haftası İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya’yı ziyaret etti, Ukrayna Ordusu’nun acil ihtiyaçlarını sıralayıp destek çağrısında bulundu. Zelenski’nin çağrısı karşılık buldu ve Avrupa hükümetleri bir anlamda kendi namlarına savaşan Ukrayna’nın taleplerini karşılamaya çalıştı. Bu makalede Zelenski’nin ziyareti bağlamında Ukrayna Savaşı’nın geldiği durumu ve olası sonuçlarını analiz etmeye çalışacağım.

HAYALLER VE GERÇEKLER

Putin, ordularını Ukrayna’nın üzerine sürerken büyük bir fatih edasıyla hareket ediyordu… Rus ulusunun ana yurdu saydığı Ukrayna’yı tamamen yutarak, kendince “Rus birliğini yeniden tesis edecek” ve ismini Büyük Petro (1682-1725), Korkunç İvan (1533-1584), Çariçe Büyük Katerina (1762-1796), 2. Alexander (1855-1881) ve 1. Nicholas (1825-1855) gibi Rusya tarihinin büyük isimleri arasına yazdıracaktı… Belki de tarih kitapları ondan Büyük Putin diye bahsedecekti… İşgalden önce Ukraynalıların da hayalleri vardı; onların hayali Avrupa Birliği’ne tam üye olmak, Rusya’nın etkisinden kurtularak Avrupa’nın gelişmiş ve kalkınmış ülkeler ailesine katılmaktı. Bunun için Batı’nın güvenlik örgütü olan NATO’ya katılmayı Rus tehdidi karşısında önemli bir gereklilik olarak görüyorlardı. Ukraynalılar Batı’ya yaklaştıkça Rus tankları da Ukrayna sınırlarına o kadar yaklaştı… Rusya’ya göre Ukrayna’nın hayalleri Rusya’nın kabusuydu; Ukrayna’ya göreyse Rusya’nın hayalleri Ukrayna’nın kabusu… İki taraf da kısa süre sonra hakikatle karşılaşacaktı…

PUTİN’İN VARSAYIMLARI TUTMADI Tarihe geçmek istiyorsa Putin Ukrayna’yı Rus etkisi altında tutmak zorundaydı, çünkü Rus ulusçuluk kuramına göre Ukrayna Rus milliyetçiliğinin anasıydı.(1) Ukraynasız bir Rusya düşünülemezdi… Zaten NATO da Rusya’yı adım adım kuşatıyordu ve Ukrayna’nın NATO’ya tam üye olması halinde Rusya için artık çok geç olabilirdi… Kremlin’deki çalışma odasında bunları düşünen Putin’e göre Ukrayna’yı ele geçirmek çok kolay olacaktı çünkü Rusya, 2014’de Ukrayna’nın Kırım topraklarını ilhak etmiş, Ukrayna’nın doğusunda yer alan Donetsk ve Luhansk’ta ise Rus azınlığın haklarının ihlal edildiğini bahane ederek bir yerel ayaklanmanın başlamasını sağlamıştı… Yani Ukrayna’nın doğusu zaten kolayca elde edilmişti. Putin’e göre Ukrayna’nın geri kalanını almak da işte bu kadar kolay olacaktı… (2) Putin, 24 Şubat 2022 gecesi ordularına yıldırım harekatıyla Ukrayna’yı işgal emrini verirken aklında şu varsayımlar vardı: 1) Batı, Ukrayna’nın işgaline karşı gerekli tepkiyi vermeyecek, sadece kuru protestolarla yetinip harekete geçmeyecek, 2) Batılı devletler Ukrayna’nın işgali karşısında bölünmüş kalacak, ABD ve İngiltere sert bir tutum alsa da özellikle Fransa ve Almanya pasif kalacak, Rusya’yı kızdırmak istemeyecek, 3) Rus petrol ve gazına bağımlı olan Almanya başta olmak üzere tüm Avrupa Rusya’yı kaybetmeyi göze alamayacak, 4) Rus Ordusu ile kıyaslandığında nispeten zayıf olan Ukrayna Ordusu dağılacak ve kolayca pes ettirilecek, 5) Siyasi olarak zaten kutuplaşmış olan Ukraynalılar karşılaştıkları zorluklar nedeniyle Kiev yönetimini suçlayacak ve yönetime destek vermeyecek, 6) Stratejik geri çekilme derinliği olmayan, ayrıca Rusya ile karşılaştırıldığında ekonomik gücü oldukça sınırlı olan Ukrayna savaş uzadıkça ortaya çıkan maliyetlere dayanamayıp pes edecek… Ama öyle olmadı… Putin’in tüm varsayımları boşa çıktı… Ukraynalılar iyi ve dayanıklı savaşçılar olduklarını kanıtladılar… Batı da, Gürcistan Savaşı’ndan farklı olarak bölünmek bir yana daha fazla kenetlendi, Soğuk Savaş yıllarından bile daha güçlü bir ittifak haline geldi. (3) Rus korkusu, Almanları ve Fransızları bile Amerikan liderliğine sığınmaya zorluyor… Putin, Ukrayna’ya saldırarak hiçbir şeyi başarmadıysa bile Batı’yı birleştirmeye muvaffak oldu. (!) Rusya’nın enerji vanalarına olan güveni de bu savaşta boşa çıktı; Avrupa bir yıldan kısa bir sürede Rus enerjisine olan bağımlılığını büyük oranda ortadan kaldırdı… Avrupa petrol ve gaz piyasalarında Rusya artık en büyük tedarikçi değil…(4) Özetle Putin’in Ukrayna hesapları tutmadı, dahası kendi ordusu da sandığı kadar becerikli değildi… Sonuçta çatışmalar belli bölgelerde yoğunlaştı ve iki taraf da ağır kayıplar verdi… Ukrayna’da şimdiye kadar 200 binden fazla Rus askerinin öldüğü veya ağır yaralandığı tahmin ediliyor. Ukrayna’nın kayıpları daha az değil… Sürekli füzeler atılıyor, uçaklar uçuyor, tanklar havaya uçuyor… ama bir türlü sonuç alınamıyor… Çatışmalar Bakhmut gibi bir kaç yerde yoğunlaşsa da taraflar ilerlemekte zorlanıyorlar, hatta Rusya mevcut durumunu koruyabilmek için 19. yüzyıldaki siperleri andırır kilometrelerce uzanan siperler kazmak zorunda kaldı… Kısacası Ukrayna’daki savaş, geldiği noktada her iki taraf için de maddi ve manevi kaynakları tüketici bir bataklığı andırıyor… Rusya, bu çıkmazı aşabilmek için kış aylarında bir karşı taarruz operasyonu yaptı, ancak sonuç alamadı… Ukrayna tarafı ise 2023 İlkbaharında büyük bir saldırı ile Rusya’yı geri püskürtme planları yaptı, ancak şu ana kadar bu operasyon bir türlü gerçekleşmedi… ABD ve Avrupalı ortakları Ukrayna’ya böyle bir saldırıyı yapması için bastırıyorlar, ancak Kiev, saldırı için yeterli silaha ve mühimmata sahip olmadığını belirtiyor, bu konularda Batı’dan dah çok yardım talep ediyor…

ABD ve Avrupa, Ukrayna’ya milyarlarca dolarlık silah yardımında bulunmasına rağmen bu yardımlar nedense hem geç veriliyor hem de ihtiyacın altında.. İngilizce’de bu durumları ifade için “too little too late” denir, aynen öyle oluyor: Örneğin Ukrayna modern tank istedi, 2023 İlkbaharına kadar bu talebi görmezden gelindi… En sonunda Alman, Amerikan ve İngiliz tankları gönderildi ama bu gecikme pek çok Ukraynalının hayatına ve savaşın uzamasına neden oldu… Ukrayna uçak istedi, hava gücü olmadan bu savaşı kazanamayacağını söyledi, ancak bu isteği de uzun süre reddedildi, uzun yalvarmaların sonunda ancak geçen ay Polonya ve Slovakya’nın elindeki eski model Rus yapımı MİG’lerle bu talebi lütfen karşılandı…

YENİ PAKETTE UKRAYNA’YA F-16, UZUN MENZİLLİ FÜZE VE DRONE TEMİNİ VAR Kiev’in asıl istediği F-16 ve benzeri modern Batı jetleriydi, ancak başta ABD olmak üzere Batı buna da uzun süre karşı çıktı; bu tür uçakların Rusya’yı kışkırtacağını, savaşın Ukrayna dışına yayılabileceğini iddia ettiler… Ancak bu hafta İngiltere ve Hollanda, Ukrayna’ya F-16 temin edeceklerini, pilotların eğitiminin de İngiltere tarafından karşılanacağını duyurdular… (5) İngilizler, normalde Amerikan yapımı F-16’ları kullanmıyor, dolayısıyla Ukrayna’ya verilecek uçaklar muhtemelen Polonya gibi diğer NATO üyelerinden satın alınarak Ukrayna’ya verilecek… Sızan bilgilere göre Hollanda, Danimarka ve Belçika da filolarındaki F-16’lardan Ukrayna’ya vermeye hazır diğer ülkeler. Hatta F-35 taarruz uçaklarına geçen Norveç’in de elindeki eskiyen F-16’ları verme olasılığı yüksek. Eğer sorunlar aşılabilirse saydığımız ülkeler, Ukrayna’ya en az 125 F-16 temin edebilir ancak Ukrayna ilk etapta sadece 24 tane istiyor. (6) Tabii bunun için de ABD’nin izni gerekli; İngiltere ve Hollanda “F-16 vermekten” söz ediyorlar, ancak ABD’nın rızası olmadan bu uçaklar kimseye verilemez… ABD ise hala “olmaz” diyor… Belki birkaç ay, belki birkaç hafta sonra uçaklar verilecek ama yine çok az, çok geç…

Ukrayna’nın başka bir talebi de uzun menzilli ve yetenekli füzelerdi… Ukrayna’nın elindeki füzeler hem eski model ve yeteneksiz füzelerdi hem de menzilleri konvansiyonel bir obüsün menzili gibi oldukça kısaydı. Ruslar, yüzlerce kilometre öteden başlarına füze yağdırırken Ukraynalılar Rus hedeflerini vurabilmek için hayatlarını tehlikeye atarak düşmanın çok yakınına gelmek, büyük risk almak zorundaydılar… Ukrayna’nın uzun menzilli füze talepleri de uzun süre görmezden gelindi ve ancak bu ay, yani Mayıs 2023’te İngiltere’nin ‘Storm Shadow’ füzelerini göndermesiyle kısmen karşılanabildi… (7) Her ne kadar Ukrayna’nın talepleri geç ve sınırlı karşılansa da Batı’dan gelen silah ve mühimmat Rusya’yı korkutmaya yetiyor… İngiliz-Fransız ortak yapımı “Storm Shadow” füzeleri 155 mil menzilli, kızılötesi hedefleme ve görünmezlik kabiliyetlerine sahip… Ukrayna bu füzeleri aldıktan kısa bir süre sonra işgal altındaki Luhansk’ı kolayca vurdu… (8) Bu füzelerle Kırım’ın uzak noktalarının dahi vurulması mümkün olacak… Bunun anlamı ise Rus Ordularının cephe gerisindeki lojistik merkezlerinin kolayca hedef olabileceği… Uzmanlara göre İngiltere'nin bu hamlesini Fransa'nın SCALP-EG füzeleri izleyebilir… Ukrayna’nın çok sayıda uzun menzilli füze ile donatılması Rusya’yı hareketsiz hale getirebilir…

İNGİLİZLER, RUSLARI KIYILARINDA GÖRMEK İSTEMİYOR Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Mayısın üçüncü haftası boyunca İtalya, Almanya, Fransa ve İngiltere liderleriyle görüştü, Rusya’ya karşı taarruz için son destek taleplerinde bulundu… Görünüşe göre bu kez isteklerinin önemli bir kısmını elde etmeyi başardı da… Özellikle İngiltere, yardımlarda en istekli ülke… Maddi yardımlarda ABD’yi geçemeseler de İngilizler retorikte Ukrayna’ya desteğin şampiyonu… Son dönemde Ukrayna’ya yardım kampanyalarında diğer ülkeleri hep İngiltere harekete geçirdi… İngilizlere göre bu savaş Ukrayna’da bitmeli ve Rus saldırganlığı kıtanın batı uçlarına, yani İngiltere sahillerine ulaşmamalı… İngilizler, Ruslarla Kuzey Denizi’nde savaşmak yerine Ukrayna Ordusu’na destek vermeyi ve Rusya’yı “Ukrayna bataklığı”nda durdurmayı tercih ediyorlar… Bu nedenle Ukrayna’ya ne gerekiyorsa onu vermek istiyorlar. Daha önce tank ve uzun menzilli füze gönderen İngilizler, Ukrayna askerlerinin eğitiminde de faal rol oynuyorlar… En son sızan Amerikan istihbarat belgelerine göre 50 civarında İngiliz özel kuvvetler üyesi bizzat Ukrayna topraklarında aktif görev yapıyor… (9) Zelenski’nin en son ziyaretinde İngiltere, Ukrayna’ya yüzlerce insansız saldırı hava aracı gönderme taahhüdünde de bulundu… Üstelik bunlar basına yansıyanlar, hiç şüphesiz bir de yansımayan yardımlar var. ALMAN YARDIMLARI Almanya, 2. Dünya Savaşı’nı takip eden dönemde askeri konularda pasifist konumdaydı… Askeri gücü sınırlanan Almanya, silahlanmaya harcayacağı kaynaklarını kalkınmaya harcadı ve tıpkı Japonya gibi dünyanın en büyük endüstri devlerinden biri olarak adeta küllerinden yeniden doğdu… Soğuk Savaş’ın bitiminde itibaren ise ABD, Almanya’nın yeniden silahlanmasını, Amerika’nın yükünü paylaşarak Avrupa savunmasına omuz vermesini ısrarla talep etti… (10) Almanya’nın yeniden bir askeri dev haline gelmesi başta Fransa, Polonya ve Rusya olmak üzere tüm Avrupa devletlerini korkuttu, ayrıca Almanlar da alıştıkları konforu bozarak silahlanmaya para harcamak istemediler. Ancak Putin’in beklenmedik hamlesi, tüm bu duyguları değiştirdi ve Avrupa’da pasifist kalmayı olanaksız hale getirdi… Finlandiya ve İsveç’in bile NATO’ya üye olmak istediği bir ortamda Almanya’nın savunmaya para harcamaması düşünülemezdi…

Almanya şimdiden savunma bütçesini muazzam ölçülerde artırdı ve gelecekte askeri bir dev olmanın yolları açıldı… Almanya önümüzdeki yıl savunma bütçesini 10 milyar dolar arttırarak 85,6 milyar dolara çıkaracak. Böylece Almanya, Avrupa’da en yüksek askeri bütçeye sahip ülke konumuna gelecek… Önümüzdeki 6-7 yıl içinde Almanya’nın savunma bütçesinin 130 milyar doları aşması bekleniyor… (11)

Tüm bu artışlara rağmen Almanya NATO’nun ve ABD’nin askeri harcamasında artış taleplerini yine de yeterince karşılamış olmayacak. NATO üyelerinin savunma bütçelerini GSMH’nın yüzde 2’sine çıkarma hedefi var ve Almanya askeri harcamada Avrupa’nın en büyüğü haline geldiğinde bile GSMH’nın yüzde 2’sini savunmaya harcamış olmayacak. (12) Buna rağmen Almanya’nın geldiği nokta dikkate alındığında bugünkü durumu şaşırtıcıdır. Çok değil, bundan beş yıl önce Almanya savunma harcamalarını arttırmayı hiç düşünmüyordu, toplum askeri harcamalarda herhangi bir artışa ezici çoğunlukla karşıydı. (13) Şimdi ise hükümet savunma harcamasını 100 milyar doların üzerine taşıma kararı alıyor da buna büyük bir muhalefet olmuyor. Almanya’daki mentalite değişimi oldukça çarpıcı… Almanya savunması için bütçeyi artırmaktan daha etkili bir diğer yöntem ise Rus saldırısını Ukrayna topraklarında durdurmak… Bu nedenle Almanya, Ukrayna’ya ciddi maddi yardımda bulunuyor… Ancak Almanlar, Rusları kızdırmaktan en çok çekinen Batılı müttefik; çünkü Ruslar batıya doğru savaşı yayacak olurlarsa ilk aşacakları sınırlardan biri de Almanya sınırları olacaktır. Rus ordularıyla Almanya arasında Polonya ve Ukrayna var… Hatta Baltık denizinde yer alan Rus topraklarını dikkate alırsak Almanya ve Rusya denizden komşu bile sayılır… Kısacası Almanlar, Rusların nefesini enselerinde hissediyorlar, bu nedenle Rus tepkisinden çekinmelerine rağmen onların Ukrayna’da saplanıp kalmasını, daha batıya ilerleyemeyecek hale gelmesini istiyorlar… Ancak bunu yaparken de Rusları kışkırtmamalılar… Zor bir denge… Berlin, bu kaygılarla uzun süre Ukrayna’ya yardım konusunda çekingen davrandı, geri planda durdu… Nitekim Almanya Şansölyesi Scholz da Pazar günü yaptığı açıklamada Almanya’nın teslimatlar konusunda "temkinli" davrandığını kabul etti, ancak bunun ülkenin desteğinin daha sürekli olmasına yardımcı olabileceğini iddia etti.

İşin doğrusu konu Alman kamuoyunda hala tartışmalı…Yeni bir ankete göre, Almanların yüzde 40'ı Berlin'in Ukrayna’ya çok fazla silah sevk ettiğini düşünüyor. Halkın sadece yüzde 22'si askeri yardımın çok az olduğunu söylerken, yüzde 23'ü ise doğru miktarda olduğunu düşünüyor. (14) Başka bir deyişle, Alman hükümeti Ukrayna’ya askeri yardım konusunda halkın tam desteğine sahip değil… Bu gönülsüzlükte farklı nedenler olsa da en önemli neden başka bir ülke için Rusya ile savaşa girme riski. Aslına bakılacak olursa Almanya’nın Rusya’nın saldırısı sonrasında Ukrayna’ya askeri yardım yapma kararı, miktarı ne olursa olsun Almanya için devrimci bir karar… Berlin, bu kararıyla kendi kırmızı çizgisini aştı ve dış ilişkilerinde yeni bir dönemi başlattı. Geçtiğimiz hafta ortaya çıkan yeni paket ise Almanya tarafında çekingenliğin azaldığını gösterdi… Yeni pakette çok sayıda top, hava savunma sistemi ve dronlar var. (15) Yeni yardım paketinin 2,7 milyar euroluk bir değeri olduğu belirtiliyor. (16) Almanya’nın yeni yardım paketinde diğer şeylerin yanı sıra, 20 adet daha Marder zırhlı personel taşıyıcı, 30 Leopard-1 tankı ve dört adet Iris-T SLM uçaksavar sistemi sağlanacak. (17) Almanya’nın sürece dahil olması hayati önemde, çünkü Almanya bir endüstri devi ve kısa sürede savaşın seyrini değiştirebilecek silah ve araçlar yapabilirler. Özellikle dayanıklılığıyla ünlü Alman tankları sahada Rusları durdurabilir. Almanya’dan gelecek hava savunma sistemi, Rusya’nın Ukrayna’daki en önemli kozunu, yani hava üstünlüğünü elinden alabilir… Alman sanayii yeniden savaş makinesine döner ise maalesef üretilecek silah ve mühimmat sadece Ukrayna Savaşı’na değil, birkaç savaşa yetecek miktarda bile olabilir… FRANSIZ YARDIMLARI Fransa Batı ittifakında her zaman ayrık bir görüntü sergilese ve Ukrayna ile Rusya arasında arabuluculuktan söz etse de Ukrayna’ya askeri yardım yapmaktan geri durmadı… Nitekim Zelenski, Paris’te biraraya geldiği Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’dan yeni müjdeler aldı: Fransa, önümüzdeki birkaç hafta içinde birkaç taburu onlarca zırhlı araçla ve AMX-10RC dahil hafif tanklarla eğitip donatacağının sözünü verdi… (18) Fransa ayrıca savaşta zarar gören araç ve silahların tamiratını yapacak, yeni mühimmat da gönderecek… Fransız yardım paketinin içinde pilotların ve kara ordularının eğitimi de var… Pilot eğitimi sözü önemli, çünkü Ukrayna’ya savaş uçağı verilmesi konusunda çekinceli ülkelerden biri de Fransa’ydı. Bu sözlerden Fransa’nın bu konularda yeni bir aşamaya geçtiğini anlıyoruz…

Zelenski, Paris görüşmelerinde Fransa’dan savaş uçağı da istedi, F-16 için destek bekledi. Ancak Paris, bu konuda şimdilik temkinli, “henüz uçak için erken” dendi. Fakat bu reddediş samimi mi, yoksa bir taktiğin parçası mı, bunu zaman gösterecek… Öte yandan Elysée Sarayı, Fransa'nın Mistral kısa menzilli ve Crotale orta menzilli uçaksavar sistemlerini Ukrayna’ya çoktan teslim ettiğini ve İtalya ile daha gelişmiş SAMP/T karadan havaya sistemlerin teslimatını ise incelediğini açıkladı. (19) Zelenski’nin Avrupa turunda gündemin önemli bir maddesi de Rusya’ya yeni yaptırımlar oldu. Avrupalı liderler bu konuda kısa sürede önemli adımlar atma sözünü verdiler. SONUÇ Sonuç olarak, Ukrayna adım adım büyük taarruza hazırlanıyor… Hedef, Rus güçlerini Luhansk ve Donetsk’ten çıkarmak, hatta mümkünse Kırım’ı geri alabilmek… Gerçi ABD, Ukrayna’ya ait bu askeri hedeflerin hepsini paylaşmıyor, çünkü Rusların bu kadar ağır ve utanç verici bir yenilgiyle başedemeyip savaşı çevreye yayma riski var… Ancak kademe kademe gelecek bir yenilgi Ruslara iyi bir ders verebilir ve Rus tehlikesini uzun yıllar kendi sınırları içine çekebilir, bu süre zarfında ise Ukrayna ve belki başka bazı ülkeler NATO’ya üye yapılarak Rusya’nın çevrelenmesi süreci tamamlanabilir… Amerikalıların asıl isteği bu… Ukrayna ve Batı, hazırlıklarını sürdürürken Ruslar da boş durmuyor… Ancak onların kaynakları daha sınırlı… En basit silahları ve mühimmatı bile yeteri miktarda tedarik edemiyorlar. Batı müeyyideleri nedeniyle Çin’e, Brezilya’ya ve Güney Afrika’ya yöneldiler… Hatta İran ve Kuzey Kore’den bile silah ve mühimmat alıyorlar. Ancak işleri zor. Kırım’ın önlerine kazdıkları onlarca kilometrelik kara siperi endişelerini gösteriyor… Rusların olası Ukrayna taarruzuna karşı aldığı bir diğer önlem ise şimdilik sahip olduğu hava üstünlüğünü sonuna kadar kullanmak. Rusya, Mayıs ayının ilk 18 gününde Kiev ve diğer yerlere dokuz farklı zamanda füze yağdırdı, yerleşim yerlerini hedef aldı. Rusya bu saldırılarda elindeki en gelişmiş füzeleri kullanıyor, ancak son saldırılarda Ukrayna hava savunma sistemlerinin geçmişle kıyaslandığında daha fazla devreye girdiği görülüyor. (20) Şehirlere füze saldırıları Ukraynalıların moralini bozuyor, maddi ve manevi açılardan tükenişi artırıyor. Rusya, ayrıca olası saldırıda kullanılacağını düşündüğü stratejik noktaları da hedef alıyor. Bir diğer önlem olarak ise Rusya, kuvvetlerini daha kolay savunabileceğini düşündüğü noktalara çekiyor. Bu bağlamda Bakhmut’ta direnç gösteriyor, bu bölgede Ukrayna kuvvetlerine ısrarlı saldırılar ile düşmanının moralini ve saldırı gücünü kırmaya çalışıyor. Rusya’nın yaptıklarından çok yapabilecekleri korkutuyor Rusya’yı; eğer Ruslar ani ve ağır bir yenilgi alır ise Ukrayna’da belli şehirlere veya tesislere nükleer bomba atabilirler… Rusya bunun işaretlerini defalarca verdi, herkesi uyardı. (21) Rusya için Ukrayna’nın ne kadar kıymetli olduğunu anlarsak bu tehditlerin boş olmadığını da fark ederiz.. Batı’yı korkutan diğer bir olasılık ise Rusların savaşı tüm Avrupa’ya yayması... Rus gemileri şimdiden İngiltere ve Baltık açıklarında dolaşıyor. İngiliz istihbaratına göre bu gemiler İngiltere’nin ve Avrupa’nın deniz altı enerji nakil hatlarını haritalandırıyor ve olası bir sabotaj için hazırlık yapıyor. Rusya Baltık’ta ve Kuzey Denizi’nde deniz altı hatlarına saldırırsa tüm Avrupa kendini sıcak bir savaşın içinde bulabilir. İşte, Ukrayna’ya askeri yardımda aşırıya gidilmemesini savunan Amerikalıların asıl gerekçesi bu korkular… Savaşı uzatmak belki daha fazla Ukraynalının hayatına mal oluyor, ancak bu sayede Avrupa kıtası bir süre daha savaştan uzak tutuluyor. Etik bulmasak da mantıklı. Zaten savaşın ahlaki olduğunu kim söyledi ki? *** Sonuç olarak; iki taraf da, ama özellikle Ukrayna tarafı savaşın bir an önce bitmesini istiyor, çünkü savaşın uzaması Ukrayna’nın tükenmesi anlamına geliyor. Savaş biraz daha uzarsa Ukrayna diye bir yer kalmayacak, sadece bir savaş alanına sahip olacaklar. Bu nedenle beklenen çıkışı yapmak ve Rus ordularını püskürtmek zorundalar…

Güncel Yazılar, 19 Mayıs 2023 NOTLAR: _________________

(1) Rus milliyetçiliği ve Ukrayna üzerine bkz.: Serhii Plokhy, Lost Kingdom: A History of Russian Nationalism from Ivan the Great to Vladimir Putin, (Londra: Penguin Books Limited, 2017); Anna Procyk, Russian Nationalism and Ukraine: The Nationality Policy of the Volunteer Army during the Civil War, (Toronto: University of Alberta Press, 1995); Olexander Hryb, Understanding Contemporary Ukrainian and Russian Nationalism: The Post-Soviet Cossack Revival and Ukraine's National Security, (Columbia University Press, 2020); Mitat Çelikpala ve Fatih Ceylan (ed.), Rusya Dün, Bugün ve Yarın, (Ankara: APM, 2023).

(2) Rusya-Ukrayna ilişkileri üzerine Türkçe’de fazlaca bir eser bulunmuyor. Bu konuda ayrıca bkz.: Habibe Özdal, Sovyetler Birliği’nin Dağılmasından Kırım’ın İlhakına Rus Dış Politikasında Ukrayna, (Ankara: USAK Yayınları, 2016);Habibe Özdal, “İç-Bölgesel-Küresel Dinamikler Bağlamında Ukrayna Krizi”, Uluslararası Hukuk ve Politika, 2015, Cilt: 11, Sayı: 42, ss. 69-102; Erhan Büyükakıncı (ed.), Değişen Dünyada Rusya ve Ukrayna, (Phoenix Yayınları, 2004); Eray Alım, Ukrayna Krizi’nde Rusya: Büyük Güç Politikası ve Saldırgan Realist Dinamikler, (İstanbul: Nobel, 2022); Hasan Arslan, Hibrit Savaş: Rusyanın 2014 Yılı Ukrayna Müdahalesi, (Efe, 2021); Habibe Özdal, Hasan Selim Özertem, Kerim Has ve Mehmet Yegin, Ukrayna Siyasi Krizinde Rusya ve Batı'nın Tutumu, (Ankara: USAK Yayınları, USAK Analiz, No.28, 2014); Sedat Laçiner, “Rusya Meydan Okuyor”, Star gazetesi, 22 Şubat 2014; Sedat Laçiner, “Rusya’nın Dönüşü”, Star gazetesi, 1 Mart 2014.

(3) Batı’nın Gürcistan Savaşı’ndaki tutumu hakkında: Sedat Laçiner, “Russia - Ukraine War: Was It Inevitable?”, Academic Papers, November 2022, https://www.academia.edu/94493151/Russia_Ukraine_War_Was_It_Inevitable ; Hasan Selim Özertem, USAK Gürcistan Krizi Değerlendirme Raporu, Ankara: USAK Yayınları,Ağustos 2008); “USAK'dan Gürcistan Krizi Değerlendirme Raporu”, Cumhuriyet gazetesi, 24 Ağustos 2008; Kamer Kasım, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya: Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Türkiye, Rusya, İran ve ABD'nin Kafkasya Politikaları, (Ankara: USAK Yayınları, 2009).

(4) “Germany Says It is No Longer Reliant on Russian Energy”, BBC News, 18 January 2023; Anna Cooban, “US has Replaced Russia as Europe’s Top Crude Oil Supplier”, CNN, 28 March 2023.

(5) “UK and Netherlands Agree ‘International Coalition’ to Help Ukraine Procure F-16 Jets”, The Guardian, 16 May 2023.

(6) Lara Jakes ve Eric Schmitt, “Ukraine's Allies Spar Over a Push To Send F-16 Jets”, The New York Times,18 May 2023, s. A.1.

(7) William Mata ve Joe Sommerlad, “What are Storm Shadow Cruise Missiles and What Other Weapons has the UK Sent to Ukraine?”, The Independent, 17 May 2023; Zac Campbell, “What are Storm Shadow Missiles Capable of? How Many are Britain Sending to Ukraine? How Much Do They Cost?”, Daily Mail, 15 May 2023.

(8) Adam Taylor ve Serhiy Morgunov, “Luhansk Strikes Showcase Kyiv's Longer-range Missiles”, The Washington Post, 16 May 2023, s. A.15.

(9) Sedat Laçiner, “ABD İstihbarat Sızıntısı: Belgeler Ne Diyor?”, Güncel Yazılar, 13 Nisan 2023, https://www.academia.edu/100155582/ABD_%C4%B0stihbarat_S%C4%B1z%C4%B1nt%C4%B1s%C4%B1_Belgeler_Ne_Diyor

(10) Hatta ABD Başkanı Trump, Almanya’yı savunma harcamalarını artırması konusunda tehdit bile etmişti: David M. Herszenhorn, “Trump Threatens to Punish Germany Over Military Spending”, Politico, 4 December 2019.

(11) George Grylls, “German Defence Spending ‘to Overtake UK Within Years”, The Times, 17 May 2023; “Germany Places Billion-euro Order for Pumas - Rheinmetall”, Reuters, 15 May 2023.

(12) “Deutschland verfehlt Zwei-Prozent-Ziel der Nato – trotz Bundeswehr-Sondervermögen”, Der Spiegel, 15. August 2022.

(13) “Deutsche sind klar gegen Erhöhung von Militärausgaben”, Welt, 11. Juli 2018, https://www.welt.de/politik/deutschland/article179144290/Umfrage-Deutsche-sind-klar-gegen-Erhoehung-von-Militaerausgaben.html

(14) Loveday Morris ve Kate Brady, “In Germany, Zelensky Reaffirms a Fragile Bond”, The Washington Post, 15 May 2023, s. A.16.

(15) Matthias Gebauer ve Marina Kormbaki, “Bundesregierung schnürt neues Waffenpaket für die Ukraine”, Der Spiegel, 13. Mai 2023

(16) “Militärexperte im ZDF: Mölling: "Nicht das letzte Paket" für Ukraine”, ZDF, 15. Mai 2023, https://www.zdf.de/nachrichten/politik/selenskyj-hilfspaket-bundesregierung-moelling-ukraine-krieg-russland-100.html; “Guerre en Ukraine : l'Allemagne annonce des livraisons d'armes pour 2,7 milliards d'euros”, Le Figaro, 12 mai 2023.

(17) “Zusagen an Selenskyj: Frankreich und Deutschland stärken ukrainisches Militär”, Bundle, 15. Mai 2023, https://www.bundle.app/de/nachrichten/zusagen-an-selenskyj--frankreich-und-deutschland-st%C3%A4rken-ukrainisches-milit%C3%A4r-6543ED4B-4A24-499E-8655-5E16DA4D3009

(18) Le Monde’un haberine göre Fransa son aylarda AMX-10 RC hafif tanklarını ve zırhlı ileri araçları (VAB) Ukrayna’ya. Bu iki araç, Fransız cephaneliklerinden kademeli olarak çekildi ve yerlerini Jaguarlara ve Griffon'lara bıraktı: “Ukraine : avant la contre-offensive, Zelensky en tournée européenne”, Le Monde, 16 mai 2023.

(19) “Blindés et chars légers, sanctions… ce qu’il faut retenir des annonces de Macron et Zelensky à Paris”, Le Parisien, 14 mai 2023.

(20) “Russia launches 'exceptional' air attack in Kyiv with drones, missiles”, The Independent, 17 May 2023; Arpan Rai, Joe Middleton ve Martha McHardy, “Ukraine war – live: Putin launches day-long barrage on Bakhmut but Kyiv ‘repels all’”, The Independent, 19 May 2023; Susie Blann, “Russia fires 30 cruise missiles at Ukrainian targets; Ukraine says 29 were shot down”, AP, 19 May 2023; Gleb Garanich ve Sergiy Karazy, “Kyiv says it shoots down volley of Russian hypersonic missiles”, Reuters, 17 May 2023.

(21) “Putin Announces Partial Mobilisation and Threatens Nuclear Retaliation in Escalation of Ukraine War”, The Guardian, 21 September 2022; Alessandra Scotto Di Santolo, “Army Chief Warns Putin will 'Turn to Nukes' after Ukraine Humiliation”, Daily Express, 18 May 2023; Lauren Sukin, Rattling the Nuclear Saber: What Russia’s Nuclear Threats Really Mean, Carnegie, 4 May 2023, https://carnegieendowment.org/2023/05/04/rattling-nuclear-saber-what-russia-s-nuclear-threats-really-mean-pub-89689 ; Brendan Cole, “Russian State TV Issues Stark Warning Over Threat of Defeat”, Newsweek, 17 May 2023;

YAZAR HAKKINDA: Sedat LAÇİNER: İlk orta-lise eğitimini Ankara Yenimahalle’de tamamladı. Lisans derecesini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden (Mektebi Mülkiye) alan Laçiner, henüz öğrenciyken Milliyet Gazetesi’nde gazeteciliğe başladı. Milliyet’te çeşitli yazı dizileri hazırlayan Sedat Laçiner, gazetenin Başbakanlık Muhabiriydi. Yüksek Lisans derecesini İngiltere’de Sheffield Üniversitesi’nden, doktorasını ise King’s College London (Londra Üniversitesi) alan Laçiner, 2001-2003 yıllarında Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi’nde (ASAM) araştırmacı olarak çalıştı. 2004 yılında Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu (USAK) kurucu başkanı olan Laçiner, başkanlık görevini 2011 yılı Mart ayına kadar sürdürdü. 2006 yılında Davos Economic Forum tarafından düzenlenen Young Global Leaders listesine “entelektüeller” dalında dahil edilen Laçiner 2011-2015 yılları arasında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü görevini yürüttü.Laçiner, 1993 yılında Milliyet Gazetesi'nde başladığı gazeteciliğe ilgisini sonraki yıllarda da devam ettirdi, 2010-2015 yılları arasında Star gazetesinde dış politika ve uluslararası güvenlik alanlarında düzenli olarak köşe yazıları yazdı; TRT’de her hafta yayınlanan ‘Açı’ adlı programda yaklaşık beş yıl boyunca yorumculuk yaptı, çeşitli internet haber sitelerinde köşe yazıları yazdı. Laçiner, Çanakkale Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, Başkent Üniversitesi ve diğer kurumlarda Uluslararası İlişkiler dersleri verdi. Bir dönem İçişleri Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkan danışmanlığı da yapan Laçiner’in, Türkçe ve İngilizce olarak ulusal ve uluslararası alanda pek çok kitap ve makalesi bulunmaktadır. Yazarın e-postası: sedatlaciner72@gmail.com