Ukrayna'da Anlaşma Yakın mı?

Sedat Laçiner, 3 Şubat 2026

Ukrayna Savaşı’nı uzun süredir ele almamıştık… İşin doğrusu savaş, yıpratma savaşına döndü, iki taraf da cephede belirgin bir değişiklik yapmakta zorlanıyor...

Rus tarafının asker sayısı ve silah konusunda bir üstünlüğü söz konusu, ama bu üstünlük kısa sürede bir zafer sağlayacak kadar değil.

Amerika’nın Ukrayna’ya hibe ve yardımları kesildi fakat Avrupalılar yine de Amerika’dan silah-cephane alarak Ukrayna’yı ayakta tutuyor.

Rusya’nın cephede ilerlediği doğru ama bu ilerleme hem çok ağır bir bedelle oluyor hem de çok yavaş…

Ukrayna Ordusu ise ciddi bir yıpranma içinde... Buna rağmen kaybettikleri yerleri geri almaya çalışıyor, Rusları yavaşlatıyorlar.

Uzmanlara göre Ukrayna’nın doğusundaki cephe hattı 2. Dünya Savaşı’ndan bu yana en yavaş hareket eden cephelerden biri.

Analistler buna ‘dinamik durgunluk’ diyor; yani yoğun çatışmalar yaşanırken sınır değişimi çok az… Ukrayna yıpransa da henüz kaybetmiyor, Rusya ilerlese de henüz kazanmıyor…

Ruslar, aylar önce ele geçirdikleri Pokrovsk’da bile % 100 kontrolü sağlayamadı, şehrin % 10 ila % 20’si sık sık el değiştiriyor…

Ruslar, Ukrayna’ya göre asker sayısı ve cephane açısından daha üstün. Ancak yıpranma iki tarafta da yüksek. Buna rağmen Ruslar, üstün olduklarını düşünüyorlar ve Ukrayna Savunmasının yakında kırılmasını umuyorlar…

Moskova ise Ukrayna’Nın yenildiği, ABD desteğinin de Ukrayna’nın arkasından çekildiği algısına oıynuyor ve sahada kazanamadığı toprakları masada kazanmak istiyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya göre Ukrayna-Rusya anlaşmasında çözülmemiş tek sorun, Donetsk'in geri kalan kısmı. Rusya, Donetsk'in büyük kısmını işgal etti, geriye alamadığı sadece 5.400 km karelik kısmı kaldı. Yani bizdeki Nevşehir büyüklüğünde bir yer…

Rusya bu 5.400 km karenin kendisine hemen verilmesini istiyor… Ukrayna "vermem de vermem" diyor…

Rubio'ya göre Ukrayna, bu küçük toprağı Ruslara verse sorun çözülecek, anlaşma olacak... ABD tarafından Abu Dabi'de düzenlenen Ukrayna - Rusya müzakerelerini kilitleyen de bu sorun oldu. Rubio, "çözemediğimiz tek sorun, geriye kalan tek konu bu" diyor.

Gerçi Ruslar, "başka sorunlar da var" diyor... Kremlin'in dış politika yardımcısı Yuri Ushakov mesela, Batılı ulusların Ukrayna'ya sunduğu güvenlik garantileri de dahil olmak üzere diğer konuların hâlâ ele alınması gerektiğini söyledi. Fakat Amerikalılara göre bunlar pazarlık tarzı, masada çözülmemiş tek konu Donetsk'in küçük bir kısmı. Bu küçük toprak parçası neden bu kadar önemli... İşgal ettikleri yerler Moskova'ya yetmiyor mu?

Donetsk ve Luhansk'ı içeren Donbas'ın ne kadar kıymetli olduğunu daha önce anlatmıştık. Hollanda topraklarındna daha büyük olan Donbass bölgesi bir madencilik ve sanayi alanı. Sulama ağıyla tarım ve hayvancılık için de altın kıymetinde. Ayrıca Donbass, Rusya ile Ukrayna derinlikleri arasında doğal bir bariyer. Bu nedenle Ruslar Donbas'ın tamamını istiyor.

İkinci olarak, Donbas'ın sembolik bir önemi var: Rusya, 2014'den beri Luhansk ve Dpnetsk vilayetlerini ele geçirmeye çalışıyor. Yani 12 yıldır. Bu vilayetlerde ağırlıklı olarak Rusça konuşuluyor ve halkının büyük kısmı Rusya ile birleşme yanlısı.

Rusya, bu vilayetlerdeki ayrılıkçı milislere destek oldu, silah ve cephane verdi. Hatta daha ilk günden kılık değiştirmiş Rus askerleri Donbas'da Ukrayna güçleriyle çatıştı. Rusya, 2022'de Ukrayna'nın tamamını işgale kalkınca yine ilk hedefi Donbas'ı almaktı. Bunca çabaya rağmen Moskova Donbas'ın tamamını 12 yılda alamadı, geriye 5.400 km kare kaldı.

2022'nin sonlarında Kremlin, Ukrayna'nın dört bölgesini (Luhansk, Donetsk, Kherson ve Zaporizhia) ilhak ettiğini duyurdu. Rus müzakereciler, geçen yılki görüşmelerde Kherson ve Zaporizhia bölgelerinin Rusya'nın hâlihazırda kontrol etmediği kısımlarını talep etmeyi bıraktılar. Ancak bu 2 bölgenin de % 75'i hala Rusya işgali altında ve Rusya buraları da bırakmak istemiyor çünkü Kherson ve Zaporizhia Azak Denizi'nin batısında ve Kırım yolu üzerinde stratejik bir bölgede…

Rusya’nın Donetsk’te ele geçiremediği 5400 km karelik toprağı alma ısrarının bir başka nedeni ise Donetks şehri ve çevresinin su kaynaklarının önemli bir kısmının hala Ukrayna’nın denetimi altında olması. Barajlar ve kanallar savaş nedeniyle tahrip oldu. Ayrıca Donetsk şehrine gelen su kanalları ve derelerin başlangıç noktaları Ukrayna’nın elinde. Donetsk son birkaç yıldır bu nedenle ciddi su kıtlığı yaşıyor. Putin, “su kaynaklarını ele geçirdiğimizde sorun çözülecek” dedi. Başka bir deyişle ısrarın önemli bir sebebi de su…

Bazı analistlere göre ise Putin'in Donetsk'in tamamında ısrar etmesinin nedeni daha çok ideolojik ve psikolojik. 12 yıldır Donetsk'i Ukrayna'dan alamamış biri olmak istemiyor. donetsk'in hepsini alabilirse işte o zaman halkına bir zafer hikayesini pazarlayabilecek…

Ayrıca, bir şeyleri cephede değil de masa başında kazanmak kazanının kim olduğunun ilanı gibi olur... Eğer Ukrayna, Donetsk'in tamamını bırakıp çekilirse işte o zaman Ruslar zafer nidaları atabilirler. Bu taviz Ukrayna tarafında ise yıpratıcı iç kavgalara neden olacaktır. Bu topraklar için onbinlerce Ukrayna askeri canını verdi ve kanla sulanmış toprakların müzakere masasında teslim edilmesi "ihanet" olarak görülebilir; Ukrayna'nın birliğine tuzak olabilir…

Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, Cuma günü yaptığı açıklamada, savaşı sona erdirmek için taviz vermeye hazır olduğunu söyledi, "fakat" dedi, "bu, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünden taviz vermeyi kapsamıyor."

Zelenski, Aralık ayında ise Donetsk bölgesindeki topraklardan sadece bu bölgenin silahsızlandırılmış bölge haline gelmesi için asker çekebileceklerini, yoksa burayı Ruslara vermeyeceklerini açıklamıştı... Zelenski, Rusların da aynı miktarda topraktan geri çekilerek o bölgeleri silahsız bölge haline getirmesini önermişti.

Amerikalılar, toprak takası ile barışın kolayca gelebileceğine inanıyorlar. Trump takas önerisini Alaska Zirvesinde Putin'e yaptı ve Putin de bu öneriyi kabul etmişti. Ne var ki Ukraynalılardan beklenen takas yerine tek taraflı toprak tavizi. Rusların bu sözde takasta tek verecekleri toprak yine Ukrayna'ya ait olan ve Rusya'nın işgal ettiği bazı küçük toprak parçaları, hepsi bu…

Trump, yaz aylarındaki başarısız Alaska girişiminden sonra Sonbaharda bir kez daha Ukraynalılara sormadan toprak takası merkezli yeni bir öneri getirdi. 28 maddelik öneri kısmen değişmiş olsa da Amerikalılar hala Ukrayna'yı Donetsk'in tamamından vazgeçirmeye çalışıyorlar…

Amerikalıların planına göre Ukraynalılar henüzişgal edilmemiş Donetsk topraklarından geri çekilecekler, bu topraklar uluslararası alanda Rusya'ya ait sayılacak, ama buraya Rus askeri giremeyecek. Bu topraklar "tarafsız askerden arındırılmış tampon bölge" sayılacak.

İşin doğrusu Amerikalıların önerisi tuhaf, çünkü eğer burası Rusya toprağı sayılacaksa Ukrayna, ilelebet Donetsk'i Ruslara vermiş demektir. Rusya, zaten ele geçirdiği toprakta asker bulundursa ne olur, bulundurmasa ne olur. Dahası, Rusya Ukrayna'ya yine saldırmak isterse Donetsk üzerinden saldırmasına gerek yok, Ukrayna'ya sınır birçok uygun saldırı noktası zaten var.

Diğer taraftan Donetsk cepheleri Ukrayna'nın en iyi tahkim edilmiş cepheleri. Ukrayna burayı kaybederse Rusya'nın sonraki saldırı girişiminde Ukrayna içlerine ulaşması daha kolay olacaktır...

Prof. Dr. Sedat Laçiner, Güncel Yazılar
3 Şubat 2026

Bu konuyla ilgili yazarın en son videosu için şu linki ziyaret ediniz: ABD: Ukrayna'da Çözülecek Tek Sorun Kaldı. Ukrayna'da Anlaşma Yakın mı? Yıpratma Savaşına Döndü, YouTube